آزمایش خون کامل شامل چه آزمایشاتی می‌شود؟

آزمایش خون کامل (CBC) یکی از مهم‌ترین آزمایش‌هایی است که برای سنجش سلامت عمومی بدن و تشخیص برخی بیماری‌ها نظیر کم خونی، عفونت و سرطان خون درخواست می‌شود.

به گزارش ایسنا، بنابراعلام کولایف، اما آزمایش کامل خون شامل چیست؟ در آزمایش خون کامل چندین مولفه و ویژگی در خون خون شما اندازه‌گیری می‌شود که مهمترین آن‌ها عبارتند از: سلول‌های قرمز خون که اکسیژن را حمل می‌کنند، گلبول‌های سفید خون که با عفونت‌ها مبارزه می‌کنند، هموگلوبین که پروتئین حامل اکسیژن در گلبول‌های قرمز خون است، هماتوکریت که نسبت گلبول‌های قرمز خون به بخش مایع یا پلاسمای خون را نشان می‌دهد و پلاکت‌ها که به لخته شدن خون کمک می‌کنند.

افزایش یا کاهش غیر طبیعی در تعداد سلول‌های خونی و نسبت میان آن‌ها، ممکن است به این معنا باشد که شما یک بیماری پزشکی زمینه‌ای دارید که نیاز به ارزیابی بیشتر دارد.

محدوده نرمال در این تست، بستگی به سن، جنسیت و شرایط پزشکی شما دارد. در ادامه این متن با جزئیات بیشتری به شما خواهیم گفت که آزمایش خون کامل شامل چه آزمایشاتی می‌شود و تفسیر نتایج آن چگونه است.

آزمایش کامل خون شامل چیست؟

در برگه آزمایش مربوط به آزمایش خون یا CBC، معمولا موارد زیر را می‌بینید:

· شمارش گلبول های سفید خون (یا WBC)

· شمارش افتراقی گلبولهای سفید  

· شمارش گلبول های قرمز (یا RBC)

· هماتوکریت (Hct) 

· هموگلوبین (Hbg)

· متوسط ​​حجم گلبول خون (MCV)

· میانگین هموگلوبین ​​بدن (MCH)

· میانگین غلظت هموگلوبین بدن (MCHC)

· عرض توزیع سلول‌های قرمز خون (RDW)

· تعداد پلاکت‌ها (Plt)

· میانگین حجم پلاکت (MPV)

آزمایش خون کامل چه زمانی درخواست می‌شود؟

یکی از سؤالات متداول کاربران این است که آزمایش خون کامل (CBC) در چه مواقعی درخواست می‌شود. در ادامه به این موضوع پرداخته‌ایم:

. بررسی سلامت عمومی: اگر شما برای چکاپ و بررسی وضعیت سلامت عمومی خود به پزشک مراجعه کنید، این آزمایش حتماً درخواست خواهد شد. پزشک با کمک نتایج این آزمایش خون می‌تواند وضعیت سلامت عمومی شما را ارزیابی کند و وجود بیماری‌های زمینه‌ای نظیر کم خونی و سرطان خون را نیز مورد بررسی قرار دهد. 

. تشخیص بیماری‌های خونی: اگر شما دچار ضعف، خستگی، تب، التهاب، کبودی یا خونریزی‌های بی‌دلیل و غیرطبیعی باشید پزشک شما حتماً درخواست آزمایش خون کامل خواهد کرد. آزمایش کامل خون می‌تواند به تشخیص علت این علائم و نشانه‌ها کمک کند. همچنین اگر پزشک به وجود عفونت در بدن شما مشکوک باشد نیز درخواست آزمایش خون کامل خواهد کرد. 

. نظارت بر پیشرفت و درمان برخی بیماری‌ها: اگر شما به یک اختلال خونی مبتلا باشید که بر تعداد سلول‌های خونی تأثیر می‌گذارد، معمولاً پزشک در معاینات دوره‌ای، درخواست آزمایش خون کامل خواهد کرد. بعلاوه، در صورت استفاده از داروهایی که ممکن است بر شمارش سلول‌های خونی تأثیر بگذارد نیز این آزمایش درخواست خواهد شد. 

آزمایش خون کامل نیاز به ناشتایی ندارد؛ مگر اینکه قرار باشد خون شما برای موارد دیگری نیز تحت آزمایش قرار گیرد. 

تفسیر نتایج آزمایش خون کامل چگونه است؟

در آزمایش خون کامل تعداد، حجم و نسبت سلول‌های خونی مختلف یعنی گلبول‌های سفید، گلبول‌های قرمز و پلاکت‌ها مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. برای تفسیر نتیجه آزمایش خون کامل، پزشک نتایج مربوط به همه اینها را در کنار هم تفسیر خواهد کرد نه به‌صورت جداگانه.

به طور کلی، تفسیر آزمایش خون کامل (CBC) به صورت زیر است:

گلبول‌های قرمز غیر طبیعی

نتایج مربوط به شمارش گلبول‌های قرمز خون، هموگلوبین و هماتوکریت و چند فاکتور دیگری که در آزمایش کامل خون اندازه‌گیری می‌شوند، با هم مرتبط هستند و پزشک آن‌ها را در کنار هم تفسیر می‌کند. در واقع تعدادی از این آزمایش‌ها، گلبول قرمز خون را از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار می‌دهند.

اگر این نتایج مربوط به این آزمایشات کمتر از حد نرمال باشد، شما دچار کم خونی هستید. کم خونی باعث خستگی و ضعف می‌شود. کم خونی دلایل زیادی دارد، از جمله کمبود ویتامین‌های خاص یا آهن، از دست دادن خون یا یک بیماری زمینه‌ای. اگر نتایج این آزمایش‌ها بالاتر از حد طبیعی باشد، ممکن است به علت یک بیماری زمینه‌ای مانند پلی سیتمی ورا یا بیماری قلبی باشد.

گلبول‌های سفید خون غیرطبیعی

کم بودن تعداد گلبول‌های سفید خون که تحت عنوان لکوپنی نیز شناخته می‌شود، ممکن است به علت یک اختلال خود ایمنی که سلول‌های سفید خون را از بین می‌برد و یا مشکلات مغز استخوان یا سرطان باشد. برخی از داروها نیز می‌توانند باعث کاهش تعداد گلبول‌های سفید خون شوند.

اگر تعداد گلبول‌های سفید خون شما بیشتر از حد طبیعی باشد، ممکن است دچار عفونت یا التهاب شده باشید. همچنین ممکن است نشان‌دهنده این باشد که دچار یک اختلال در سیستم ایمنی یا مغز استخوان هستید. تعداد بالای گلبول‌های سفید خون می‌تواند واکنش به برخی داروها نیز باشد.

پلاکت‌های غیرطبیعی

تعداد پلاکت کمتر از حد نرمال (ترومبوسیتوپنی) یا بالاتر از حد طبیعی (ترومبوسیتوز) اغلب نشانه یک بیماری زمینه‌ای است یا ممکن است یک عارضه جانبی ناشی از مصرف برخی دارو باشد. اگر تعداد پلاکت شما خارج از محدوده نرمال باشد، برای تشخیص علت اصلی معمولاً نیاز است که آزمایشات بیشتری انجام دهید.

کلام پایانی

در انتها باید به این موضوع اشاره کنیم که آزمایش کامل خون یا همان CBC، به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست. به این معنا که نمی‌توان تنها بر اساس نتایج این آزمایش به وجود یا عدم وجود یک بیماری یا شرایط خاص، پی‌برد. بنابراین پزشک باید نتایج این آزمایش را در کنار نتایج سایر آزمایش‌ها و معاینات بالینی، تفسیر کند.

همچنین نتایج آزمایش خون هر فرد باید با توجه به شرایط و بیماری‌های خود او، تفسیر شود و محدوده غیر طبیعی در افراد مختلف بر حسب سن، جنس و شرایط بالینی، تفاوت خواهد داشت.

اخبار روز